భూమి కంపిస్తే ఏం జరుగుతుంది?
తెలుగు రాష్ట్రాలు ఎంత భద్రం?
ప్రపంచాన్ని భయపెడుతున్న భూకంపాలు
భూకంపం అంటే హిమాలయాలు, జపాన్, నేపాల్ మాత్రమే గుర్తొచ్చే రోజులు మారిపోయాయి. ఇటీవల తెలంగాణలోని ములుగు కేంద్రంగా నమోదైన భూకంపం, హైదరాబాద్తో పాటు పలు జిల్లాల్లో అనిపించిన ప్రకంపనలు తెలుగు రాష్ట్రాల్లోనూ ఆందోళన పెంచాయి. ఒకప్పుడు భూకంపాల ప్రభావం ఉండదని భావించిన హైదరాబాద్లో కూడా అప్పుడప్పుడు భూమి కంపించడం కొత్త ప్రశ్నలను లేవనెత్తుతోంది. భారీ ఎత్తున నిర్మాణాలు, ఆకాశహర్మ్యాలు, విస్తరిస్తున్న నగరాలు భూకంపాలను తట్టుకునే స్థితిలో ఉన్నాయా అనే చర్చ మొదలైంది. మరోవైపు గోదావరి రిఫ్ట్ జోన్, కృష్ణా–గోదావరి బేసిన్, దక్కన్ పీఠభూమిలోని భౌగోళిక మార్పులు శాస్త్రవేత్తల దృష్టిని ఆకర్షిస్తున్నాయి. ప్రస్తుతం తెలుగు రాష్ట్రాలు అత్యంత ప్రమాదకర భూకంప మండలాల్లో లేకపోయినా, పూర్తిగా భద్రమని చెప్పే పరిస్థితి లేదని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా పెరుగుతున్న భూకంపాల నేపథ్యంలో హైదరాబాద్, ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ ఎంతవరకు సురక్షితం? భవిష్యత్తులో ఎలాంటి ముప్పు ఉండొచ్చు? ప్రజలు, ప్రభుత్వాలు తీసుకోవాల్సిన జాగ్రత్తలు ఏమిటి? అనే అంశాలపై ఇప్పుడు చర్చ అవసరమైంది.
Full Article
ఇటీవలి కాలంలో ప్రపంచవ్యాప్తంగా వరుస భూకంపాలు ఆందోళన కలిగిస్తున్నాయి. వెనిజువెలా, మయన్మార్, జపాన్, నేపాల్, ఆఫ్ఘనిస్తాన్, థాయ్లాండ్ వంటి దేశాల్లో భారీ ప్రకంపనలు ప్రాణనష్టం, ఆస్తి నష్టాన్ని మిగిల్చాయి. ఒక్కోసారి వేల కిలోమీటర్ల దూరంలో సంభవించిన భూకంపాల ప్రభావం పొరుగు దేశాల వరకు కనిపిస్తోంది. దీంతో భారత్ పరిస్థితి ఏమిటి? ముఖ్యంగా తెలుగు రాష్ట్రాలు ఎంత వరకు సురక్షితంగా ఉన్నాయి? అనే ప్రశ్న సహజంగానే వినిపిస్తోంది. భూకంపాన్ని ముందుగానే కచ్చితంగా అంచనా వేయడం ఇప్పటికీ సాధ్యం కాకపోయినా, ప్రమాదం ఎక్కువగా ఉండే ప్రాంతాలను శాస్త్రవేత్తలు ఇప్పటికే గుర్తించారు.
భారత్ ఎందుకు ప్రభావితమవుతోంది?
భారత్ ఉన్న భౌగోళిక స్థానం భూకంపాల పరంగా కీలకమైనది. భారత టెక్టానిక్ ప్లేట్ నిరంతరం ఉత్తర దిశగా కదులుతూ ఆసియా ప్లేట్ను ఢీకొంటోంది. ఈ ఒత్తిడి కారణంగానే హిమాలయ ప్రాంతం అత్యంత సున్నితమైన భూకంప మండలంగా మారింది. జమ్మూకశ్మీర్, హిమాచల్ ప్రదేశ్, ఉత్తరాఖండ్, ఈశాన్య రాష్ట్రాలు తరచూ ప్రకంపనలను ఎదుర్కొంటున్నాయి. నేపాల్, మయన్మార్, పాకిస్థాన్ ప్రాంతాల్లో సంభవించే భూకంపాల ప్రభావం ఉత్తర భారతదేశంలో కొన్నిసార్లు కనిపించడం ఇదే కారణం. గత 150 ఏళ్లలో హిమాలయ ప్రాంతంలో పలు భారీ భూకంపాలు నమోదయ్యాయి. భూమి అడుగున పేరుకుపోతున్న ఒత్తిడి ఒక దశలో విడుదలైతే రిక్టర్ స్కేల్పై 8 తీవ్రతకు చేరుకునే భూకంపం వచ్చే అవకాశం ఉందని శాస్త్రవేత్తలు చెబుతున్నారు. అది ఎప్పుడు వస్తుందో చెప్పడం అసాధ్యం. రేపైనా రావచ్చు. వందేళ్ల తర్వాతైనా రావచ్చు. ఇదే కారణంగా ఉత్తర భారతదేశంలో భూకంప నిరోధక నిర్మాణాలపై కేంద్ర ప్రభుత్వం, నిపుణులు ప్రత్యేక దృష్టి పెడుతున్నారు.
హైదరాబాద్ కూడా మినహాయింపు కాదా?
తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్ పూర్తిగా భూకంప రహిత ప్రాంతాలు కావు. 2024 డిసెంబర్లో తెలంగాణలోని ములుగు సమీపంలోని మేడారం అటవీ ప్రాంతాన్ని కేంద్రంగా చేసుకుని 5.3 తీవ్రతతో భూకంపం సంభవించింది. హైదరాబాద్, వరంగల్, కరీంనగర్, భద్రాద్రి కొత్తగూడెం సహా అనేక ప్రాంతాల్లో ప్రజలు ప్రకంపనలు అనుభవించారు. 1969 తర్వాత ఇదే స్థాయిలో నమోదైన ప్రధాన భూకంపంగా శాస్త్రవేత్తలు పేర్కొన్నారు. అదృష్టవశాత్తూ భూకంప కేంద్రం అటవీ ప్రాంతంలో ఉండటంతో పెద్ద ఎత్తున నష్టం జరగలేదు. గతంలో హైదరాబాద్ భూకంపాల ప్రభావం ఉండని నగరంగా భావించేవారు. ప్రస్తుతం పరిస్థితులు మారుతున్నాయి. చిన్న స్థాయి ప్రకంపనలు అప్పుడప్పుడు నమోదవుతున్నాయి. నగరంలో వేగంగా పెరుగుతున్న ఎత్తైన భవనాలు కొత్త చర్చకు దారితీస్తున్నాయి. 40 నుంచి 50 అంతస్తుల భవనాలు నిర్మిస్తున్న సమయంలో భూకంప నిరోధక ప్రమాణాలు ఎంతవరకు పాటిస్తున్నారనే అంశంపై నిపుణులు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు.
భూకంపమే కాదు.. ప్రకృతి హెచ్చరికలు కూడా
తెలుగు రాష్ట్రాల్లో ఇటీవలి కాలంలో ప్రకృతి విపత్తులు పెరుగుతున్నాయి. ములుగు జిల్లాలో క్లౌడ్ బరస్ట్, విజయవాడ వరదలు, ఖమ్మం జలవిలయం, అసాధారణ వర్షాలు ప్రజలను తీవ్రంగా ప్రభావితం చేశాయి. ఇవన్నీ భూకంపాలకు నేరుగా సంబంధం లేకపోయినా ప్రకృతి సమతుల్యత దెబ్బతింటోందనే సంకేతాలను ఇస్తున్నాయని పర్యావరణ నిపుణులు చెబుతున్నారు. వాగులు, వంకలు, చెరువులు, నదుల పరీవాహక ప్రాంతాలను ఆక్రమించడం, కొండలను తవ్వడం, అడవులను నరికివేయడం, నియంత్రణ లేకుండా పట్టణాలను విస్తరించడం వల్ల ప్రకృతి విపత్తుల ప్రభావం మరింత పెరుగుతోంది. విజయవాడలో బుడమేరు, ఖమ్మంలో మున్నేరు ఆక్రమణలు వరదల తీవ్రతను పెంచిన ఉదాహరణలుగా నిపుణులు చెబుతున్నారు. ప్రకృతి విపత్తును పూర్తిగా ఆపలేకపోయినా నష్టాన్ని మాత్రం తగ్గించవచ్చని సూచిస్తున్నారు.
ప్రభుత్వాలు చేయాల్సింది ఇదే
భూకంపాల ముప్పును దృష్టిలో పెట్టుకుని రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు భూకంప ప్రమాద మ్యాపింగ్ను నవీకరించాలి. కొత్త భవనాలకు భూకంప నిరోధక ప్రమాణాలు తప్పనిసరి చేయాలి. పాత ప్రభుత్వ కార్యాలయాలు, పాఠశాలలు, ఆస్పత్రుల నిర్మాణ బలాన్ని పరీక్షించాలి. జిల్లా స్థాయిలో అత్యవసర సహాయక బృందాలను సిద్ధంగా ఉంచాలి. ప్రజలకు తరచూ మాక్ డ్రిల్స్ నిర్వహించి అవగాహన కల్పించాలి. భూకంపం వచ్చినప్పుడు లిఫ్ట్ ఉపయోగించకూడదు. భవనం బలంగా కదిలితే వెంటనే బహిరంగ ప్రదేశానికి వెళ్లాలి. భారీ అల్మారాలు, గాజు వస్తువులు గోడలకు బిగించి ఉంచాలి. ఇంట్లో అత్యవసర కిట్ సిద్ధంగా ఉంచుకోవాలి. అధికారిక హెచ్చరికలను మాత్రమే నమ్మాలి. సోషల్ మీడియాలో వచ్చే పుకార్లను నమ్మి భయపడకూడదు.
భవిష్యత్తు కోసం ఇప్పుడే సిద్ధం కావాలి
తెలుగు రాష్ట్రాలు ప్రస్తుతం అత్యంత ప్రమాదకర భూకంప మండలాల్లో లేకపోయినా పూర్తిగా సురక్షితమని చెప్పే పరిస్థితి లేదు. ప్రకృతి ఇచ్చే హెచ్చరికలను తేలికగా తీసుకోవడం ప్రమాదకరం. భూకంపాన్ని ఆపే శక్తి మనిషికి లేదు. నష్టాన్ని తగ్గించే శక్తి మాత్రం ఉంది. శాస్త్రీయ ప్రమాణాలతో నిర్మాణాలు చేపట్టడం, ప్రకృతిని పరిరక్షించడం, ప్రజల్లో అవగాహన పెంచడం, విపత్తు నిర్వహణ వ్యవస్థను బలోపేతం చేయడం ద్వారా భవిష్యత్తు ముప్పును గణనీయంగా తగ్గించవచ్చు. భూమి ఎప్పుడు కంపిస్తుందో మన చేతుల్లో లేదు. కానీ భూమి కంపించినప్పుడు ఎంత సురక్షితంగా ఉండాలో నిర్ణయించేది మాత్రం మనమే.
