ఢిల్లీ జాతీయ రాజధాని ప్రాంతం రాబోయే దశాబ్దాలలో ఒక పెద్ద మార్పుకు సిద్ధమవుతోంది. 2041 సంవత్సరం నాటికి ఎన్సీఆర్ ప్రాంత జనాభా దాదాపు రెట్టింపై 11 కోట్లకు చేరుకుంటుందని అధికారులు అంచనా వేస్తున్నారు. ఈ భారీ జనాభా అవసరాలను తీర్చడానికి కేవలం రహదారుల విస్తరణ, గృహాల నిర్మాణం సరిపోదని పాలకులు గుర్తించారు. ఇందుకోసం ‘ఎన్సీఆర్ ప్రాంతీయ ప్రణాళిక 2041’ ముసాయిదాను సిద్ధం చేశారు. ఈ కొత్త ప్రణాళిక ద్వారా ప్రజల జీవన విధానం, ప్రయాణ సౌకర్యాలు పూర్తిగా మారిపోనున్నాయి. ప్రస్తుతం ఉన్న సరిహద్దులను అలాగే ఉంచుతూనే అన్ని ప్రాంతాల సమతుల్య వృద్ధిపై ఎన్సీఆర్ ప్లానింగ్ బోర్డు దృష్టి సారించింది. దశాబ్దాలుగా కేవలం ఢిల్లీ, గురుగ్రామ్, నోయిడా నగరాలు మాత్రమే ఈ వృద్ధిని భరిస్తున్నాయి. భవిష్యత్తులో ఈ నగరాల సామర్థ్యం సరిపోదని నిపుణులు స్పష్టం చేస్తున్నారు.
నమో నగరాలు సరికొత్త సదుపాయాలు
ఈ ప్రతిష్టాత్మక ప్రణాళికలో భాగంగా నాలుగు కొత్త గ్రీన్ఫీల్డ్ ‘నమో నగరాల’ను అభివృద్ధి చేయనున్నారు. కొత్త పట్టణ కేంద్రాల ఏర్పాటు కోసం 5,000 కోట్ల రూపాయలను కేటాయించారు. ఇవి కేవలం నివాస ప్రాంతాలుగా కాకుండా స్వయం సమృద్ధి గల నగరాలుగా అభివృద్ధి చెందుతాయి. స్థానికంగానే ఉపాధి అవకాశాలు లభించడం వల్ల ప్రజలు ఉద్యోగాల కోసం ఢిల్లీపై ఆధారపడాల్సిన అవసరం తగ్గుతుంది. నోయిడా అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం, యమునా ఎక్స్ప్రెస్వే, ద్వారకా ఎక్స్ప్రెస్వే వంటి పెద్ద మౌలిక సదుపాయాలు ఈ కొత్త నగరాల ఆర్థిక వృద్ధికి తోడ్పడతాయి. ప్రస్తుత వృద్ధి ధోరణిని బట్టి చూస్తే 2030 సంవత్సరం నాటికి ఢిల్లీ-ఎన్సీఆర్ ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద పట్టణ సముదాయంగా అవతరించే అవకాశం ఉంది.
30 నిమిషాల ప్రయాణ లక్ష్యం
ఈ కొత్త ప్రణాళికలో అత్యంత ఆకర్షణీయమైన అంశం ’30 నిమిషాల ఎన్సీఆర్’ విజన్. దీని ప్రకారం నివాసితులు తమ ఇళ్ల నుండి ప్రధాన వాణిజ్య కేంద్రాలకు కేవలం అరగంటలో చేరుకునేలా రవాణా వ్యవస్థను రూపకల్పన చేస్తున్నారు. రీజినల్ రాపిడ్ ట్రాన్సిట్ సిస్టమ్ కారిడార్లు, మెట్రో లైన్లు, రహదారుల అనుసంధానం ద్వారా ఇది సాధ్యమవుతుంది. వేగవంతమైన రవాణా సౌకర్యం వల్ల ఆర్థిక కార్యకలాపాలు అన్ని ప్రాంతాలకు విస్తరిస్తాయి. కేవలం ఒకే చోట కాకుండా విభిన్న ప్రాంతాలలో ప్రజలు నివసించడానికి ఇష్టపడతారు. గురుగ్రామ్లో చేపట్టనున్న 1,000 ఎకరాల గ్లోబల్ సిటీ ప్రాజెక్ట్ కూడా ఈ ప్రాంత వృద్ధికి పెద్ద ఉత్ప్రేరకంగా మారుతుందని భావిస్తున్నారు.
నిలువు వృద్ధి మౌలిక సవాళ్లు
ఢిల్లీ నగరంలో భూమి కొరత ఎక్కువగా ఉండటం వల్ల నిలువు వృద్ధి అనివార్యంగా మారింది. రాజధానిలో జనాభా సాంద్రత 2011లో చదరపు కిలోమీటరుకు 11,320 మంది ఉండగా, 2041 నాటికి అది 20,770 కి పెరుగుతుందని అంచనా. అందువల్ల మెట్రో, ఆర్ఆర్టీఎస్ కారిడార్ల వెంబడి ఫ్లోర్ ఏరియా రేషియోను పెంచడం ద్వారా బహుళ అంతస్తుల నిర్మాణాలను ప్రోత్సహిస్తారు. నివాసాలు, కార్యాలయాలు, వినోద కేంద్రాలు ఒకే చోట ఉండేలా మిశ్రమ వినియోగ జోనింగ్ను తీసుకువస్తున్నారు. ఈ ప్రణాళిక విజయవంతం కావాలంటే రవాణా, లాజిస్టిక్స్ రంగాలలో భారీ పెట్టుబడులు పెట్టాలి. ఆధునిక నిర్మాణ పరికరాలను ఉపయోగించి ప్రాజెక్టులను సకాలంలో పూర్తి చేయడం సవాలుతో కూడుకున్నది. ఈ వ్యూహం విజయవంతమైతే ఢిల్లీపై భారం తగ్గి చుట్టుపక్కల ప్రాంతాలు కూడా సమానంగా అభివృద్ధి చెందుతాయి.
