ఇన్నాళ్లూ పాక్కు అండగా బాకు.
మోదీ వ్యూహంతో మారిన దౌత్యం .
అజర్బైజాన్ వైఖరిలో కీలక మార్పు.
ఇన్నాళ్లూ పాకిస్థాన్కు బహిరంగంగా అండగా నిలిచిన అజర్బైజాన్ ఇప్పుడు భారత్వైపు అడుగులు వేస్తున్న సంకేతాలు ఆసక్తి రేపుతున్నాయి. ఆపరేషన్ సిందూర్ సమయంలో భారత్ను తీవ్రంగా విమర్శించిన బాకు.. ఇప్పుడు ప్రధాని నరేంద్ర మోదీతో భేటీ కావడం కీలక పరిణామంగా మారింది. వాణిజ్యం, ఇంధనం, పర్యాటకం, సాంకేతికత, ఉగ్రవాదంపై భారత్తో చర్చలు పునఃప్రారంభం కావడం కొత్త దౌత్యానికి సూచనగా కనిపిస్తోంది. పాకిస్థాన్తో రక్షణ బంధం ఉన్నప్పటికీ ఆర్థిక ప్రయోజనాలు, భారత మార్కెట్ ప్రాధాన్యం అజర్బైజాన్ ఆలోచనను మార్చుతున్నట్లు విశ్లేషణలు చెబుతున్నాయి. మరోవైపు టర్కీతో మారుతున్న సమీకరణాలు, అర్మేనియాతో శాంతి ప్రక్రియ కూడా బాకు లెక్కలను ప్రభావితం చేస్తున్నాయి. ఈ పరిణామాలు భారత్కు యూరేషియా ప్రాంతంలో వ్యూహాత్మక అవకాశాలను పెంచే అవకాశం ఉంది.
ఇటీవల వరకు అజర్బైజాన్ భారత్కు దూరంగా ఉంటూ పాకిస్థాన్కు బహిరంగ మద్దతు ఇచ్చింది. ఆపరేషన్ సిందూర్ సమయంలో భారత్ చర్యలను తీవ్రంగా ఖండించి ఇస్లామాబాద్కు మద్దతుగా నిలిచింది. పాకిస్థాన్ రాయబార కార్యాలయం నిర్వహించిన కాశ్మీర్ డే కార్యక్రమాలకు కూడా అజర్బైజాన్ అనుమతిచ్చింది. జమ్మూకశ్మీర్ పునర్వ్యవస్థీకరణపై భారత్ను తప్పుబట్టింది. మరోవైపు పాకిస్థాన్తో రక్షణ సంబంధాలను బలోపేతం చేసింది. అర్మేనియాకు భారత్ ఆయుధాలు విక్రయించడంపైనా బాకు అభ్యంతరం వ్యక్తం చేసింది. ఈ నేపథ్యంలో కిర్గిజిస్థాన్లో జరిగిన షాంఘై సహకార సంస్థ సదస్సు సందర్భంగా ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ, అజర్బైజాన్ అధ్యక్షుడు ఇల్హామ్ అలియేవ్ భేటీ కావడం ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది. కొంతకాలంగా భారత్పై విమర్శలు చేసిన అజర్బైజాన్ ఇప్పుడు తన వైఖరిని మార్చుకుంటున్న సంకేతాలు కనిపిస్తున్నాయి.
భారత్తో సంబంధాల పునరుద్ధరణ
ఈ మార్పుకు ఆర్థిక, వ్యూహాత్మక కారణాలు ఉన్నట్లు విశ్లేషణలు సూచిస్తున్నాయి. ఈ ఏడాది భారత్-అజర్బైజాన్ విదేశాంగ కార్యాలయాల మధ్య 2022 తర్వాత తొలిసారి చర్చలు జరిగాయి. వాణిజ్యం, సాంకేతికత, పర్యాటకం, ఔషధాలు, ఇంధనం, సంస్కృతి, ఉగ్రవాదంపై చర్చలు జరిగాయి. ముఖ్యంగా సరిహద్దు ఉగ్రవాదంపై ప్రస్తావన భారత్కు కీలకంగా కనిపించింది. భారత్-అజర్బైజాన్ వాణిజ్యం 2005లో 5 కోట్ల డాలర్ల స్థాయి నుంచి 2023లో 143.5 కోట్ల డాలర్లకు పెరిగింది. అజర్బైజాన్ నుంచి భారత్ భారీగా ముడిచమురు దిగుమతి చేసుకుంటోంది. భారత పర్యాటకులు కూడా ఆ దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థకు ముఖ్యమైన వనరు. అయితే ఆపరేషన్ సిందూర్ తర్వాత భారత పర్యాటకుల సంఖ్య దాదాపు 30 శాతం తగ్గడం బాకుకు ఆందోళన కలిగించిన అంశంగా కనిపిస్తోంది.
టర్కీ ప్రభావం.. భారత్కు అవకాశం
అర్మేనియాతో శాంతి ప్రక్రియ కూడా అజర్బైజాన్ లెక్కలను మార్చుతున్న అంశంగా భావిస్తున్నారు. భారత్ అర్మేనియాకు పినాకా రాకెట్ వ్యవస్థలు, ఆకాష్ రక్షణ వ్యవస్థలు వంటి ఆయుధాలు అందించడం బాకును కలవరపెట్టింది. ఇప్పుడు భారత్తో సంబంధాలు మెరుగుపడితే ఈ వ్యూహాత్మక ఉద్రిక్తత తగ్గే అవకాశం ఉంది. మరోవైపు అర్మేనియా-టర్కీ సంబంధాలు సాధారణమవుతున్న నేపథ్యంలో అజర్బైజాన్-టర్కీ మధ్య కూడా కొత్త విభేదాలు తలెత్తే అవకాశాలు కనిపిస్తున్నాయి. ఇజ్రాయెల్తో అజర్బైజాన్కు ఉన్న సన్నిహిత సంబంధాలు కూడా టర్కీతో దూరాన్ని పెంచే అంశంగా మారవచ్చు. ఈ పరిస్థితి భారత్కు కొత్త అవకాశాలను తెరుస్తోంది. అజర్బైజాన్ మార్కెట్ భారత ఎగుమతులకు ఉపయోగపడటంతో పాటు యూరేషియా కనెక్టివిటీ, ఇంటర్నేషనల్ నార్త్-సౌత్ ట్రాన్స్పోర్ట్ కారిడార్లో కీలక భాగస్వామిగా మారే అవకాశం ఉంది. అయితే గతంలో బాకు అనుసరించిన వైఖరిని దృష్టిలో ఉంచుకుని భారత్ సంబంధాల విషయంలో అప్రమత్తంగా ముందుకు సాగాల్సిన అవసరం ఉంది.
#IndiaAzerbaijan #Azerbaijan #Pakistan #NarendraModi #IlhamAliyev #IndiaPakistan #OperationSindoor #IndiaDiplomacy #AzerbaijanPakistan #Eurasia #INSTC #ForeignPolicy
