పల్లె పాలనకు ప్రమాదం.. పల్లెల మౌన సంక్షోభం

నిధుల కోసం గ్రామాల ఎదురుచూపు
పల్లె పాలనకు పెరుగుతున్న ప్రమాదం

తెలంగాణలో గ్రామపంచాయతీల పరిస్థితిపై ఇప్పుడు రాజకీయ ఆరోపణల కంటే ప్రభుత్వం తక్షణం స్పందించాల్సిన వాస్తవ సమస్యలపై దృష్టి పెట్టాల్సిన అవసరం కనిపిస్తోంది. పంచాయతీ ఎన్నికలు పూర్తయి కొత్త పాలకవర్గాలు వచ్చినా, చాలా గ్రామాల్లో ఆర్థిక సమస్యలు పూర్తిగా తొలగిపోలేదు. గతంలో పెండింగ్‌లో ఉన్న బిల్లులు, పారిశుద్ధ్య నిర్వహణ, వీధి దీపాలు, తాగునీరు, డ్రైనేజీ, సిబ్బంది చెల్లింపులు వంటి అంశాలు గ్రామ పాలనపై ఒత్తిడి పెంచుతున్నాయి. 2026లో కేంద్రం తెలంగాణ గ్రామపంచాయతీలకు 15వ ఆర్థిక సంఘం కింద రూ.247.94 కోట్ల తొలి విడత అన్‌టైడ్‌ గ్రాంట్‌ విడుదల చేసింది. అయినా నిధులు విడుదల కావడం ఒక్కటే పరిష్కారం కాదు. నిధులు ఎక్కడ ఆగుతున్నాయి? ఎవరి వద్ద ఆగుతున్నాయి? గ్రామానికి చేరేలోపు ఎలాంటి ప్రక్రియలు అడ్డంకిగా మారుతున్నాయి? అనే ప్రశ్నలకు ప్రభుత్వం స్పష్టమైన సమాధానం ఇవ్వాలి.

బకాయిల భారం.. గ్రామాలపై ప్రభావం

గత పాలనలో చేపట్టిన పనులకు సంబంధించిన బిల్లులపై వివాదం ఇంకా పూర్తిగా ముగియలేదు. 2025లో వెలువడిన నివేదికల ప్రకారం మాజీ సర్పంచులు, పంచాయతీ కార్యదర్శులకు కలిపి సుమారు రూ.1,083 కోట్ల బకాయిలు ఉన్నట్లు అంచనాలు వచ్చాయి. గ్రామాల్లో పారిశుద్ధ్యం, చిన్నపాటి మరమ్మతులు, మొక్కల సంరక్షణ వంటి ప్రాథమిక పనులకు సొంత డబ్బు ఖర్చు చేసినవారు చెల్లింపుల కోసం ఎదురుచూశారన్న ఫిర్యాదులు నమోదయ్యాయి. ఇప్పుడు అసలు ప్రశ్న గత ప్రభుత్వం తప్పా.. ప్రస్తుత ప్రభుత్వం తప్పా అనేది కాదు. పని చేసిన వ్యక్తికి డబ్బు ఎప్పుడు వస్తుంది? గ్రామానికి అవసరమైన పని ఆగకుండా నిధుల ప్రవాహం ఎలా కొనసాగుతుంది? అన్నదే. పాత బకాయిలను రాజకీయ వాదనగా కాకుండా ప్రత్యేక ఆడిట్‌ చేసి, అర్హత నిర్ధారించి, చెల్లింపులకు కాలపట్టిక ప్రకటించడం ప్రభుత్వ బాధ్యత.

కేంద్ర నిధులు వస్తున్నా.. అడ్డంకి ఎక్కడ?

గ్రామపంచాయతీల ఆర్థిక సంక్షోభంలో మరో కీలక అంశం కేంద్ర నిధుల విడుదల. 2026 మార్చిలో తెలంగాణకు రూ.247.94 కోట్ల 15వ ఆర్థిక సంఘం నిధులు విడుదలయ్యాయి. మరోవైపు వినియోగ ధ్రువపత్రాలు, ఆడిట్‌ నివేదికలు ఆలస్యం కావడంతో సుమారు రూ.1,200 కోట్ల కేంద్ర నిధులు నిలిచిపోయినట్లు జూలై 2026లో నివేదికలు వెల్లడించాయి. అంటే సమస్య కేవలం డబ్బు లేకపోవడమే కాదు.. నిధులు రావడానికి అవసరమైన పత్రాలు, లెక్కలు, ఆడిట్‌ ప్రక్రియలు కూడా సమయానికి పూర్తి కావడం లేదన్న మాట. దీనిపై పంచాయతీ రాజ్‌ శాఖ జిల్లా వారీగా వైట్‌పేపర్‌ విడుదల చేయాలి. ఏ జిల్లాకు ఎంత నిధి వచ్చింది? ఎంత ఖర్చయింది? ఎంత పెండింగ్‌లో ఉంది? ఎన్ని పంచాయతీలకు యూసీలు సమర్పించలేదు? ఈ వివరాలను ప్రజల ముందుంచితేనే జవాబుదారీతనం పెరుగుతుంది.

కరెంటు బకాయిలతో కొత్త చిక్కు

ఇప్పటికే నిధుల కొరతతో ఇబ్బంది పడుతున్న పంచాయతీలకు విద్యుత్‌ బకాయిల సమస్య మరో భారంగా మారింది. జూలై 2026 నివేదిక ప్రకారం గ్రామపంచాయతీల విద్యుత్‌ బకాయిలు సుమారు రూ.1,700 కోట్లకు చేరినట్లు అధికారులు అంచనా వేశారు. ఈ బకాయిలను 15వ ఆర్థిక సంఘం నిధులతో చెల్లించే ప్రతిపాదనపై కొత్తగా ఎన్నికైన సర్పంచులు అభ్యంతరం వ్యక్తం చేసినట్లు సమాచారం. ఇక్కడ ప్రభుత్వం తీసుకోవాల్సిన నిర్ణయం చాలా స్పష్టంగా ఉంది. గ్రామాభివృద్ధి కోసం వచ్చిన డబ్బు మొత్తం ఇతర బకాయిల్లో కలిసిపోతే కొత్త పనులకు నిధులు ఎక్కడి నుంచి వస్తాయి? తాగునీరు, పారిశుద్ధ్యం, డ్రైనేజీ, వీధి దీపాలు, అంతర్గత రహదారులు వంటి పనులకు కేటాయించిన నిధులను రక్షించే విధానం అవసరం. బకాయిల పరిష్కారానికి ప్రత్యేక ప్యాకేజీ ప్రకటించి, అభివృద్ధి నిధులను కాపాడాలి.

విమర్శ కాదు.. ప్రభుత్వానికి మేల్కొలుపు

గ్రామపంచాయతీ అనేది ప్రభుత్వానికి చివరి మెట్టు కాదు.. ప్రజల ఇంటి గుమ్మానికి కనిపించే మొదటి పాలనా వ్యవస్థ. గ్రామంలో చెత్త తొలగకపోతే ప్రజలు పంచాయతీని ప్రశ్నిస్తారు. వీధి దీపం వెలగకపోతే పంచాయతీపై ఒత్తిడి వస్తుంది. తాగునీరు అందకపోతే సర్పంచ్‌ను నిలదీస్తారు. కానీ పంచాయతీ ఖాతాలో డబ్బు లేకపోతే ఆ సమస్యకు పరిష్కారం ఎవరు చూపాలి? ఇదే ఇప్పుడు తెలంగాణ ప్రభుత్వం ముందున్న అసలు ప్రశ్న. రాజకీయ ఆరోపణలు పక్కన పెట్టి.. బకాయిలను లెక్కించాలి. నిధుల ప్రవాహాన్ని పారదర్శకంగా చూపాలి. గ్రామాల ప్రాధాన్యతలను గుర్తించాలి. ప్రతి పంచాయతీకి కనీస నిర్వహణ నిధి అందేలా వ్యవస్థ రూపొందించాలి. గ్రామ పాలన బలపడితేనే రాష్ట్ర అభివృద్ధి బలపడుతుంది. అందుకే ఇది ఎవరి మీదో నిందలు వేసే కథ కాదు.. ప్రభుత్వం మేల్కొని సమస్యలను పరిష్కరించాలన్న ప్రజల డిమాండ్‌ను ముందుకు తెచ్చే మేల్కొలుపు.

రచయిత
రేణుక వెంకట్, రాష్ట్ర అధ్యక్షురాలు, మహిళా సర్పంచ్‌ల ఫోరం