నక్షత్రాల నుంచి ప్రజల కన్నీళ్ల వరకు.
నాడు ఆకాశాన్ని కొలిచిన జంతర్‌ మంతర్‌.
నేడు ప్రజల గుండె చప్పుడైన పోరాట వేదిక!
ఒకప్పుడు ఆకాశంలోని గ్రహగతులను లెక్కించిన ప్రదేశం.. ఆ తర్వాత ప్రజల ఆవేదనలకు గొంతుకగా మారిన వేదిక! ఢిల్లీలోని జంతర్‌ మంతర్‌ చరిత్ర ఇప్పుడు మరో మలుపు తిరిగింది. 2026 అక్టోబర్‌ 12న ఢిల్లీ పోలీసులు జంతర్‌ మంతర్‌ను నిరసనల వేదికగా గుర్తింపును తొలగించినట్లు ప్రకటించారు. ఇకపై రామ్‌లీలా మైదాన్‌, బురారీ మైదాన్‌, తూర్పు ఢిల్లీలోని సీబీడీ మైదాన్‌లలో నిరసనలు నిర్వహించుకోవచ్చని వెల్లడించారు. ఈ నిర్ణయం నిరసనలకు కొత్త చిరునామాలను చూపించినా, తమ బాధను దేశానికి వినిపించేందుకు జంతర్‌ మంతర్‌ను ఆశ్రయించిన వేలాది మంది జ్ఞాపకాలను మాత్రం చెరపలేం.
మహారాజు కల.. ఖగోళ పరిశోధనల నిలయం
సుమారు 1724లో జైపూర్‌ మహారాజు సవాయ్‌ జైసింగ్‌-2, మొఘల్‌ చక్రవర్తి మహమ్మద్‌ షా ఆదేశాల మేరకు జంతర్‌ మంతర్‌ను నిర్మించారు. అప్పట్లో దీనిని ‘యంత్ర మంత్ర’ అని పిలిచేవారు. సూర్యుడు, చంద్రుడు, గ్రహాల కదలికలను పరిశీలించడం, ఖగోళ పట్టికలను రూపొందించడం దీని ప్రధాన ఉద్దేశం. సమ్రాట్‌ యంత్రం, రామ్‌ యంత్రం, జై ప్రకాశ్‌ యంత్రం, మిశ్ర యంత్రం వంటి నిర్మాణాలు ఖగోళ పరిశీలనలకు ఉపయోగపడేవి. ఇటుకలు, సున్నంతో నిర్మించిన ఈ కట్టడాలు అప్పటి శాస్త్రీయ పరిజ్ఞానానికి ప్రతీకగా నిలిచాయి. కాలక్రమంలో ఆకాశాన్ని పరిశీలించిన ఈ ప్రదేశం.. సమాజంలోని సమస్యలను దేశం దృష్టికి తీసుకెళ్లే వేదికగా రూపాంతరం చెందింది.
అవినీతిపై ఆగ్రహం.. న్యాయం కోసం నిరీక్షణ
2011లో అన్నా హజారే జనలోక్‌పాల్‌ బిల్లు కోసం ఇక్కడ నిరాహార దీక్ష చేపట్టడంతో జంతర్‌ మంతర్‌ దేశవ్యాప్తంగా చర్చకు వచ్చింది. 2012లో నిర్భయ ఘటన తర్వాత మహిళలకు న్యాయం కావాలంటూ ప్రజలు ఇక్కడ గళమెత్తారు. 2019లో పౌరసత్వ సవరణ చట్టానికి వ్యతిరేకంగా వేలాది మంది నిరసన తెలిపారు. 2023లో వినేశ్‌ ఫొగాట్‌, సాక్షి మాలిక్‌, బజరంగ్‌ పూనియా సహా ప్రముఖ రెజ్లర్లు భారత రెజ్లింగ్‌ సమాఖ్యకు వ్యతిరేకంగా ఆందోళన చేపట్టారు. మహిళా రెజ్లర్లపై లైంగిక వేధింపుల ఆరోపణలు రావడంతో ఈ నిరసనలు దేశవ్యాప్తంగా దృష్టిని ఆకర్షించాయి. ఆరోపణలు ఎదుర్కొన్న అప్పటి సమాఖ్య అధ్యక్షుడు బ్రిజ్‌భూషణ్‌ శరణ్‌ సింగ్‌ వాటిని ఖండించారు. ప్రతి ఆందోళన వెనుక ఒక ఆవేదన, ఒక ఆశ, న్యాయం కోసం ఎదురుచూసే మనుషుల కథ ఉంది.
పార్లమెంటుకు చేరువ.. ప్రజలకు అండగా
పార్లమెంటుకు మూడు కిలోమీటర్లలోపే ఉండటంతో జంతర్‌ మంతర్‌ నిరసనకారులకు ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం కల్పించింది. అధికార కేంద్రానికి సమీపంలో తమ సమస్యలను వినిపించే అవకాశం ఇక్కడ లభించేది. చిన్న సంఘాల నుంచి జాతీయ పార్టీల వరకు అనేక సంస్థలు తమ డిమాండ్ల కోసం ఈ వేదికను ఉపయోగించుకున్నాయి. 2026 జూన్‌లో నీట్ ప్రశ్నపత్రం లీక్‌ ఆరోపణలపై కాక్రోచ్‌ జనతా పార్టీ ఇక్కడ నిరవధిక ఆందోళన చేపట్టింది. తర్వాత యువత నిరుద్యోగం, నియామక పరీక్షల్లో అక్రమాలు, విద్యా సంస్కరణలు వంటి అంశాలు కూడా ఉద్యమంలో భాగమయ్యాయి. కేంద్ర విద్యాశాఖ మంత్రి ధర్మేంద్ర ప్రధాన్‌ రాజీనామా డిమాండ్‌తో సాగిన ఆందోళన, ఆయన రాజీనామా అనంతరం ముగిసినట్లు కథనం పేర్కొంది.
వేదిక మారినా.. ఆవేదన మిగిలే ఉంటుంది
ఇప్పుడు జంతర్‌ మంతర్‌లో నిరసనలకు అనుమతి లేకపోవడంతో రామ్‌లీలా మైదాన్‌, బురారీ మైదాన్‌, సీబీడీ మైదాన్‌లు ప్రత్యామ్నాయాలుగా మారనున్నాయి. అయితే, ఒక ప్రదేశాన్ని నిరసనల వేదికగా మార్చేది అక్కడి నిర్మాణాలు కాదు.. అక్కడ గుమిగూడే మనుషుల బాధలు, వారి డిమాండ్లు, న్యాయం పట్ల వారి ఆశ. అవినీతిపై పోరాడినవారు, మహిళల భద్రత కోసం గొంతెత్తినవారు, క్రీడాకారుల హక్కుల కోసం నిలబడినవారు.. తమ గళాన్ని దేశానికి వినిపించేందుకు ఇక్కడికి వచ్చారు. జంతర్‌ మంతర్‌ చరిత్ర చెబుతున్నది ఒక్కటే.. ప్రజల గొంతుకు వేదిక మారవచ్చు, కానీ వారి ఆవేదనకు సమాధానం చెప్పాల్సిన బాధ్యత మాత్రం మారదు.
#JantarMantar #DelhiProtests #DelhiPolice #RamlilaMaidan #BurariMaidan #CBDMaidan #RightToProtest #AnnaHazare #Nirbhaya #CAAProtests #WrestlersProtest #VineshPhogat #SakshiMalik #BajrangPunia #IndianDemocracy #DelhiNews
